سلام بر تو ای رازی!

وبلاگ پرسنل ، محققان و بازنشستگان موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی

درباره من
سید محمود میرافضلی
نقاشیهای دیواری موسسه رازی: باید از میان شما، جمعى دعوت به نیکى، و امر به معروف و نهى از منکر کنند! و آنها همان رستگارانند(آل عمران-104).این وبلاگ توسط این جانب سید محمود میرافضلی ، به منظور ایجاد محیطی مناسب برای بحث و بررسی وضعیت تحولات علم و فناوری و بالاخص موضوعات مرتبط با موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی تاسیس شده است. این وبلاگ ، به هیچ وجه سیاسی نیست و بر اساس مقررات نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران برپا شده است و مسئولیت مطالب کلا بر عهده اینجانب است. رعایت ادب و انصاف در بیان مطالب و نقطه نظرات یک وِیژگی ممتاز محققین و پرسنل موسسه رازی است و امیدواریم همکاران گرامی بنده این خصلت نیکوی خود را به بهترین وجه نمایش دهند.
نویسنده: سید محمود میرافضلی
تاریخ: پنجشنبه ۱٧ شهریور ۱۳٩٠

بخش بیوتکنولوژی انستیتو‌ پاستور ایران در سال 1372 و با هدف انجام مطالعات و تحقیقات در حوزه زیست‌فناوری نوین شروع به کار نمود. در سال 1376، این بخش به‌طور رسمی از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی شناخته شد و از آن پس رشد سریعی در زمینه‌ فعالیتهای پژوهشی، جذب نیروی انسانی متخصص و استقرار تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی و تولیدی داشته است. به­ منظور آشنایی محققین و علاقمندان با حوزه فعالیت­های این بخش و انعکاس دستاوردها و موانع پیش روی آن، گروه بیوتکنولوژی ایتان گفتگویی را با دکتر زینلی رئیس بخش بیوتکنولوژی انستیتو ‌پاستور انجام داده است. متن زیر منتخبی از دیدگاه­های دکتر زینلی است که در این گفتگو بیان شده است:


الف) اهم فعالیت­های بخش بیوتکنولوژی انستیتو­پاستور:


هرچند کمبود بودجة تحقیقاتی، بازده انستیتو را پایین آورده است، اما بخش بیوتکنولوژی این مرکز به خاطر شیوه­هایی که مسئولین آن برای جذب بودجه­های تحقیقاتی بکار می­برند کارایی­ بهتری داشته است. در حال حاضر، دبیرخانة شبکه پزشکی مولکولی و شبکة بیوتکنولوژی پزشکی در محل این بخش مستقر گردیده است. هر کدام از این دبیر­خانه­ها بودجه­ای دارند که مقداری از آن باید از طریق همین بخش خرج شود. خود این امر باعث ترقی بخش بیوتکنولوژی شده است. سیاست‌گذاری­های انجام شده در این واحد، آزادی عملی که محققین آن دارند و شهرتی که پیدا کرده است باعث شده تا به­عنوان مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی مصوب شورای عالی گسترش شناخته شود. در حال حاضر عمدة فعالیت­های بخش عبارتند از:

1- تشخیص قبل از تولد بیماری­ها:

بخش بیوتکنولوژی انستیتو­پاستور به­خاطر تشخیص قبل از تولد بیماری و تشخیص ناقلین بیماری‌های ژنتیکی معروفیت خاصی کسب کرده است. به­طوریکه هم­اکنون این بخش به­عنوان مرجع کشوری تشخیص قبل از تولد شناخته می­شود. اخیرا قرار شده تشخیص قبل از تولد را برای کشور امارات و در بیمارستان ایرانی‌ها هم به اجرا بگذارند که متولی این امر بخش بیوتکنولوژی انستیتو پاستور می‌باشد.

2- تحقیق روی بیماری‌ها:

2-1- تحقیقات انجام شده از سوی این بخش در زمینة لیشمانیا موفق بوده و به همین خاطر توانسته است بودجه­ای در حدود 300 هزار دلار را از سازمان بهداشت جهانی اخذ نماید.

2-2- از دیگر فعالیت­های بخش بیوتکنولوژی می­توان به تحقیقات گروه مالاریا اشاره کرد. این فعالیت­ها دربارة شناخت انگل­های مالاریا و نحوة مبارزه با انگل و پشة آنها بوده است. توانمندی‌های به‌دست آمده در این مورد در حدی است که از این حیث فاصله چندانی میان سیستم داخلی و کشورهای پیشرو وجود ندارد. اگر چه این گروه تازه تشکیل شده اما مقالات درخور توجهی را به چاپ رسانده‌است.

2-3- گروه هلیوباکتر بخش بیوتکنولوژی نیز موفق به انتشار مقالات متعددی شده است. در کل باید گفت که گروه‌های ژنتیک و مهندسی ژنتیک این واحد، عملکرد خوبی داشته و شهرت خوبی کسب کرده­اند.

2-4- از برنامه­های آیندة بخش می­توان به تولید اینترفرون اشاره کرد که قرار است با همکاری برخی مراکز صورت گیرد. اگر چه قبلاً تولید این ماده در دانشگاه تهران محقق شده، اما قرار است که هسته‌های اولیه آن نیز در ایران تهیه شود.

ب) اولویت­های در نظر­گرفته شده در بخش بیوتکنولوژی:


بخش بیوتکنولوژی انستیتو ­پاستور در قالب شبکه­های "پزشکی مولکولی" و "بیوتکنولوژی پزشکی" اولویت­هایی در نظر‌گرفته و مبلغی در حدود 200 میلیون تومان هم به منظور تحقق بخشیدن به آنها منظور‌ کرده ‌است.

تعیین این اولویت­ها با دقت انجام پذیرفته و شاید بتوان گفت تنها کار کارشناسی در مورد تحقیقات در کل زمینة پزشکی مولکولی می­باشد. لازم به ذکر است که بخشی از اولویت­های شبکه و بخش بیوتکنولوژی انستیتو در یک راستا قرار می­گیرند.

1- توانمند­سازی:

اولین بحثی که در زمینه اولویت­ها مطرح می­شود "توانمند­سازی" است. بخشی از توانمند­سازی‌های در نظر گرفته شده برای شبکه در خود بخش بیوتکنولوژی انجام شده است. مشابه این‌گونه توانمندسازی‌ها برای خود کشور هم لازم و ضروری است. در این زمینه، از میان کارهای به انجام رسیده می­توان به تأسیس بانک‌هایی چون بانک سلولی، بانک DNA و بانک بیماران هموفیلی اشاره کرد.
2- دستیابی به اطلاعات روز جهان:

مبلغی در حدود 20 میلیون تومان برای این امر در نظر گرفته شده است. بدین طریق توان استخراج اطلاعات لازم از طریق شبکة اینترنت فراهم می­شود. با توجه به آنکه کشورهایی نظیر ما با وجود تحریم­های موجود، کمبود امکانات و کمبود بودجه­های تحقیقاتی نمی­توانند در جهت انجام برخی تحقیقات پایه همت گمارند، از این طریق می­توانند به نتایج تحقیقات انجام شده و اطلاعات موجود دسترسی پیدا کنند.

3- موجودات ترانس­ژنیک:

یکی از اولویت­های بخش، بحث فرآورده‌های ترانس­ژنیک است. ترانس­ژنیک به­معنی تغییر ژنتیکی حیوانات و گیاهان برای اهداف خاص است. به­عنوان مثال، با این­روش می­توان گیاهی تولید کرد که در برابر آفتی خاص مقاوم باشد یا گوسفندی به­وجود آورد که در شیر آن انسولین یا داروهای دیگر تولید شود. با توجه به صرفه­جویی­های اقتصادی این گونه امور، پرداختن به آنها بسیار ضروری است. لازم به ذکر است که بحث ترانس­ژنیک از اولویت­های مشترک میان شبکه ‌پزشکی ‌مولکولی و بخش بیوتکنولوژی می‌باشد و شبکه، انستیتو­پاستور و بخش بیوتکنولوژی را محور ایجاد هستة ترانس­ژنیک قرار داده­ است.

4- بررسی بیماری­ها و ژن­درمانی:

از اولویت­های مهم این واحد مطالعه و بررسی بیماری‌ها است. بحث ژن ­درمانی هم از بحث­های عمدة مطرح دراین زمینه می­باشد. امروزه در دنیا ژن درمانی را برای درمان سرطان­ها و بیماری­های ژنتیکی به خدمت گرفته­اند. در این مقوله پیشر­فت­های قابل توجهی درسطوح جهانی صورت گرفته است. در کشور ما هم چند مرکز فعال در این زمینه وجود دارند که از میان آنها می­توان به بیمارستان شریعتی و بخش بیوتکنولوژی انستیتو­پاستور اشاره کرد.

از بین اولویت­های تحقیقاتی در حال انجام یا انجام گرفتة این واحد می­توان به تحقیقات در زمینة مالاریا، لیشمانیا، سرطان، تولید اینترفرون و کارهای انجام شده در زمینة تشخیص قبل از تولد و ناقلین بیماری‌های ژنتیکی اشاره کرد که در جای خود توضیح داده شدند.

ج) مشکلات بخش بیوتکنولوژی:


1- کمبود بودجه تحقیقاتی:

باتوجه به پتانسیل بخش بیوتکنولوژی، نیروهای متخصصی که از سطح لیسانس تا دکتری در آن فعالیت می­کنند و موقعیتی که خود انستیتو ­پاستور از نظر شهرت در سطح کشور دارد، باید گفت که دستاوردهای لازم بدست نیامده است. یکی از علل این امر به کم­بودن بودجة تحقیقاتی بخش و در کل بودجه­ای که در داخل انستیتو­ پاستور صرف تحقیقات می­شود مربوط می­گردد. بودجه­ای که انستیتو­ صرف تحقیقات می­کند آنقدر ناچیز است که نمی­تواند چرخ تحقیقات را به حرکت در­آورد و آن را تا حدی پیش ببرد که دستاوردهای تولیدی داشته باشد. در نتیجة این امر بازده لازم بدست نخواهد آمد. تصمیم‌گیری بودجه بیوتکنولوژی توسط کسانی صورت می‌گیرد که دید مناسب و کاملی نسبت به بیوتکنولوژی ندارند. به عقیده من این امر باید با نظرسنجی از محققین صورت پذیرد. در چنین حالتی دیگر به این‌گونه مشکلات برخورد نخواهیم کرد.

به هر تقدیر انتظار می­رود با توجه به مقبولیت انستیتو­ در مجموعة قوانین و مقررات و مسئولین کشوری، بودجة تحقیقاتی این مرکز با مشخص شدن راهکارها و مجرای مصرف افزایش یابد تا با اجرای نظارت­های مناسب شاهد موفقیت­های بیشتر انستیتو باشیم.

2- سیاسی بودن عزل و نصب‌ها:

یکی از مشکلات این است که رئیس یک مرکز مربوط به بیوتکنولوژی را محققین و صاحب‌نظران درگیر با آن نمی‌توانند انتخاب کنند و یک وزیری که شاید هیچ اطلاعی هم نسبت به بیوتکنولوژی ندارد در این مهم تصمیم‌گیری می‌کند. اکثر این عزل و نصب‌ها هم تحت تاثیر گرایش‌های سیاسی است. تغییرات سیاسی حاصل در کشور در روند حرکت مؤسسات و مراکز علمی و تحقیقاتی بسیار تأثیرگذار می‌شود. این اثرپذیری در حدی است که گاه جهت حرکت به کلی معکوس می‌شود.

مطالب دیگر:

اهمیت و جایگاه انستیتو پاستور ایران


برچسب ها
دوستان
ابزارک های وبلاگ